Пластик чиқиндиларни камайтиришнинг 14 оддий усули

Бугун пластикни ҳамма жойда ва ҳамма нарсада учратиш мумкин. Озиқ-овқат ва гигиеник маҳсулотлар пластикда қадоқланган. Машиналар, телефонлар ва компьютерлар пластикдан тайёрланган. Ва ҳатто ўзимиз ҳам уни ҳар куни истеъмол қилишимиз мумкин, чунки сақичлар таркибида ҳам пластик мавжуд.

Пластик буюмларнинг бир қисмигина қайта ишланиши мумкин. Сут қадоқланган пластик қадоқ яна қайтадан бошқа қадоқ сифатида қайта ишлана олмайди – ундан сифати янада пастроқ маҳсулот ишлаб чиқарилади. Пластик муаммо қанчалик долзарб? 2007 йилда АҚШда ишлаб чиқарилган 30 млн. тонна пластик чиқиндиларнинг 7% қайта ишланган. Бу чиқиндилар охир-оқибат чиқиндихоналарга, пляжларга, кўл ва океанларга ташланади ва Буюк Тинч океанидаги чиқиндихона каби долзарб муаммога олиб келади ва миқдор жиҳатидан бу материкдан ҳам ошиб кетади. Бунга қўшимча тарзда кўпгина пластик моддалар нефтдан тайёрланади. Лекин бахтимизга шундай ишлар ҳам борки, уларни амалга ошириб ўзимиз келтириб чиқарадиган пластик чиқиндиларнинг миқдорини камайтиришимиз мумкин.

1. Найчаларга нега «йўқ» деймиз?
Пластик чиқиндиларни қисқартиришнинг энг оддий усули – бу пластик найчаларни ишлатмаслик. Буюртма қилаётганингизда официантларга пластик найчаларни олиб келмасликларини айтинг. Агар уларни ишлатишдан воз кеча олмасангиз, суюқлик ичиш учун мўлжалланган кўп маротабалик шиша найча сотиб олинг.

2. Кўп марталик сумкалар
Ҳар дақиқада 1 миллион атрофида пластик халталар ишлатилади ва биттагина халтанинг ўзи тупроқда 1000 йилда чирийди. Агар сиз кўп маротабалик сумкаларни ишлатсангиз, тўғри йўл тутган бўласиз, агар ҳали ҳам пластик халталарни ишлатсангиз буни ўзгартириш вақти келди. Бир нечта кўп маротабалик сумкаларни сотиб олинг ва сайёрамизни пластик чиқиндиларга тўлишидан асранг. Бироқ, рейлон ва полиэстрдан тайёрланган сумкаларни харид қилманг, чунки улар пластикдан ишлаб чиқарилади. Коғозматоли сумкаларни ишлатганингиз маъқул.

3. Сақичлардан воз кечинг
 Сақич келиб чиқишига кўра, каучук деб номланган дарахт шарбатидан тайёрланган, лекин олимлар синтетик каучукни яратганларида уксус кислотасининг полиэтилен ва поливинил тузи табиий каучукни суриб чиқарди. Сиз нафақат каучукни, балки винил кислотаси қўшимчалари қўшилган уксус кислотасининг поливинил тузи каби заҳарли пластикни чайнаётган бўлишингиз мумкин. Бу эса шиш (лаборатория сичқонларида синовдан ўтказилган) ва турли хил хавфли касалликларга сабаб бўлиши мумкин.

4. Катта кўп марталик сумкалар
 Whole Products каби кўпгина дўконлар гуруч, помидор, дуккаклилар, ёнғоқ, буғдой ва ҳ.к. каби маҳсулотларни улгуржи сотадилар. Бундай дўконларга кўп ишлатиладиган сумкалар ёки контейнерлар билан келган харидорлар пулларини тежайдилар ва кераксиз пластикни кўпайтирмайдилар. Дўконларда идишингиз оғирлигини чиқариб ташлайдиган кўпгина усуллар мавжуд. Кўпгина матоли сумкаларда оғирлик кўринадиган жойга ёзиб қўйилади, бу эса назоратни енгиллаштиради.

5. Қайта ишлатилувчи контейнерлар
 Сиз пластмасса идишлардаги маҳсулотлардан кўра шиша идишлардаги маҳсулотларни, жумладан, спагетти соуси, ёнғоқ мойи, олмали соус каби кенг тарқалган маҳсулотларни сотиб олишингиз мумкин.Уларни қайта ишлаш учун ташлаб юбориш ўрнига, озиқ-овқат сақлаш учун ишлатинг. Агар сизда йогуртларнинг пластик идишлари қолган бўлса, уларни ёғ ёки бошқа маҳсулот сақлаш учун ишлатинг.

6. Сув учун идиш
 Бутилкалардаги сув учун йилига 1.5 миллион тонна пластик материаллар ишлаб чиқарилади ва бу бутилкалар учун 47 миллион галлон нефть ишлатилади. Бутилкани яна сув билан тўлдириб, сиз уларни чиқинди кўмиладиган жойларга ва океанларга ташлашнинг олдини олган бўласиз. Кўп ишлатиладиган идишни буфетга олиб боринг ва официантдан уни тўлдириб беришини сўранг. Ўртача америкалик идора ходими йилига 500 та пластик идиш ишлатади. Шу йўл билан сиз кераксиз катта сиқимнинг олдини олган бўласиз.

7. Ўз контейнерингизни олиб келинг
 Ресторанда овқатланиб бўлгач, ўзингиз билан қолган овқатни олиб кетишингиз мумкин. Уйда овқат тайёрлагингиз келмаса ортиб қолган овқатни увол қилманг. Уйингиздан контейнер олиб келинг ва официантдан овқатни унга солиб беришини сўранг. Сизни ишонтириб айтаманки, кўпчилик ресторанларда бундай илтимослар муаммога сабаб бўлмайди.

8. Гугурт ишлатинг
Агар сиз йўлни ёритмоқчи, машъала ёқмоқчи бўлсангиз ёки гулхан қилмоқчи бўлсангиз пластмасса ёндиргичлар ўрнига гугурт ишлатинг. Бу арзон пластмасса қурилмалар кўп йиллар чиқинди уюми остида ётади ва ҳатто ўлган қушлар ошқозонидан топилганлиги маълум бўлган.

9. Музлатилган озиқ-овқатлар бўлимига кирмасликка интилинг
 Музлатилган маҳсулотлар қулай ва кўпгина пластмасса қадоқларни таклиф қилади – ҳатто картондан тайёрланган экологик қадоқланган пунктлар ҳам юпқа пластмасса қатлами билан қопланган. Музлатилган маҳсулотлардан воз кечиш қийин бўлиши мумкин, лекин унинг экологик фойдаси билан бирга бир қанча афзалликлари мавжуд: сиз пластмасса қадоқдаги қайта ишланган маҳсулотларни ва кимёвий моддаларни камроқ истеъмол қиласиз.

10.  Пластик идишни ишлатманг
Овқат ейиш учун мўлжалланган пластик чўплар, пичоқлар, қошиқлар, санчқилар ва шу каби пластик жиҳозларни ишлатманг. Агар сиз тушлик учун кумуш қошиқ ва санчқилар тўпламини очишга эринсангиз ёки севимли ресторанингизда пластик идиш ишлатилишини билсангиз, ўзингиз билан бирга бамбукдан қилинган идишлар тўпламини олиб келинг.

11.  Кўп марталик контейнерлардан фойдаланинг
Агар фермерлар бозоридан мевалар ёки помидор сотиб олсангиз, ўзингиз билан пластмасса контейнер олиб келинг.

12.  Болангизга матодан тайёрланган тагликлар ишлатинг
АҚШда йилига 7.6 миллиард фунт тагликлар чиқиндига ташланар экан. Бунга қўшимча равишда фақатгина америкалик чақалоқлар учун тагликлар ишлаб чиқариш учун йилига 80 000 фунт пластмасса ва 200 мингдан кўпроқ дарахт ишлатилади. Матоли тагликлаар ишлатиш орқали сиз нафақат болангиз учун углерод таъсирини камайтирибгина қолмай, балки пулингизни хам тежайсиз.

13. Табиий воситалардан фойдаланинг
Агар қўл остингизда истеъмол содаси ва уксус бўлса газ плитаси, ҳожатхона ва ойна ювишга мўлжалланган воситаларнинг пластмасса идишларига ҳеч қандай ҳожатингиз қолмайди. Бу йўл билан жойни банд қилмайсиз, пулингизни тежайсиз ва сунъий тозалаш воситаларидан сўнг қоладиган заҳарли химикатларнинг олдини оласиз.

14. Тушлигингизни ўзингиз қадоқланг
Пудинг ва йогурт каби маҳсулотларни кўтарасига харид қилинг. Сўнг бир қисмини овқат контейнерига жойлаштиринг ва ишдаги бизнес-ланчдан воз кечинг. Мевали салатлар ўрнига мевалар сотиб олинг ва кимёвий ёки термик ишлов берилган маҳсулотлар ўрнига хом маҳсулотлар истеъмол қилинг.

ADD_YOUR_COMMENT

YOURALIAS:
TITLE:
FULLTEXT:
	Anti-spam: complete the task
	POST Anti-spam: complete the task PREVIEW

yvComment v.2.00.3